Merkeziyetsizlik vs. merkezileşme: Web3 çok yakın olabilir, ancak merkezi kripto düzenlemeleri yarışı da hızlanıyor.
2021, NFT’nin yılın kelimesi seçilmesi, merkeziyetsiz finansın (DeFi) ana akım medyada trend olması ve kripto şirketlerinin çeşitli duyurularla manşetlere taşınmasıyla kripto için önemli bir yıl oldu. Bu durum, şüphesiz kısmen COVID-19’un ekonomi üzerindeki etkilerinden kaynaklanıyor; birçok kişi finansal durumunu çeşitlendirmek için yeni yollar ararken, evden çalışmaya geçiş insanlara yeni ilgi alanlarını araştırmaları için boş zaman sağladı. Ve birçok kişi kripto ile ilgilenmeyi seçti.
Tartışmalar Bitcoin’den (BTC) Ethereum ağ güncellemeleri ve merkez bankası dijital para birimleri (CBDC’ler) gibi diğer büyük kripto projelerine kaymaya başladıkça, haberler kriptonun ana akım tarafından benimsenmesinin zaten iyi bir şekilde sürdüğünü gösteriyor. Ancak, kriptoyu herkesin günlük hayatına tam anlamıyla sokma yeteneğine sahip olabilecek bir proje var: Web3.
Web3 Nedir?
Topluluğa vurgu yapan Web3, kullanıcıların büyük özel şirketlere veya merkezi hükümet organlarına güvenmek yerine merkeziyetsiz bir şekilde faaliyet gösterdiği internetin geleceğini temsil ediyor.
Pek çok kişiye göre bu, gücün merkezi yapılar elinde toplanması ve gizlilikle ilgili sorunlar gibi Web 1.0 ve 2.0’ın eksiklikleri üzerine kısmen inşa edilmiş konseptiyle internet için bir sonraki mantıklı adım gibi görünüyor.
MakerDAO projesi gibi kripto ve DeFi alanlarında bunun örneklerini zaten gördük; bu proje, topluluk tarafından yönetilen tarafsız bir küresel finansal sistem kurmayı amaçlıyor. DeFi’nin popülaritesi 2021’de arttıkça, daha fazla proje ve protokol piyasaya çıktı ve hepsi DeFi’nin faydalarını mümkün olduğunca çok insana ulaştırmak için yarıştı. Benzer şekilde, Nereus gibi protokoller, her ikisi de Web 2.0’ın mevcut sorunlarını yansıtan adil yönetişim ve kullanıcı deneyimi sorunlarını ele almak üzere tasarlanmıştır.
Web3 ve DeFi protokolleri ayrı projeler gibi görünse de (ki öyledirler), bu protokoller Web3 ve bunun benimsenmesi için zemin hazırlıyor. Web3’ün gerçeğe dönüştüğünü görmekten henüz biraz uzağız, ancak piyasaya çıkan DeFi protokolleri yalnızca web’in bir sonraki sürümünün nasıl olabileceğine dair bir ipucu sunmakla kalmıyor, aynı zamanda Web3’ün herkese yeteneklerinin en iyisiyle gerçekten hizmet etmesini sağlamaya yardımcı olmak için geri bildirim ve ince ayar fırsatları da sunuyor. Peki bu, kriptonun gerçekten ana akım olacağı anlamına mı gelir?
Muhtemelen evet. Ocak 2021 itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 4,66 milyar aktif internet kullanıcısı vardı ve Web3 varsayılan hale gelseydi, bu kullanıcılerin her biri farkında olmasalar bile günlük olarak blockchain ve kripto teknolojisini kullanıyor olurdu. Ancak asıl sorun Web3’ün nasıl görüneceğinde yatıyor. Ve bir topluluk projesi olarak, internetimizin bir sonraki aşaması için her zaman tek bir yön olmadığı anlamına geliyor. Bu nedenle bazıları, teknik engeller ve net bir yön eksikliği nedeniyle yaygın olarak benimsenmenin zor olacağını savundu.
Web3 Olmadan Ana Akım Benimsenme Gerçekleşebilir mi?
Pandemiden bu yana kripto kullanımı artış gösterirken, yeni cüzdan sahiplerinin sayısındaki artış yavaşlamaya başladı. Bu, ana akım benimsemenin bir sonraki adımını engelleyen bir şeyler olduğunu gösteriyor. Web3’ün uygulanmasını beklemenin nedeni bu olması mümkün olsa da, devlet düzenlemeleri kriptoyu ana akıma taşımaya yardımcı olacak başka bir faktör olabilir.
Geçmişte kripto, karmaşıklığı ve dalgalanma (volatilite) algısı nedeniyle kitlesel pazar için kolayca erişilebilir olarak görülmüyordu. Stablecoin’ler, kripto özellikli banka kartları veya DeFi ürünleri gibi daha erişilebilir kripto ürünlerinin piyasaya sürülmesiyle görüşler değişmeye başladı.
Kripto ve DeFi’nin sunabileceği çok sayıda avantaja rağmen, devlet denetiminin olmaması nedeniyle bazı insanlar şüpheci yaklaşmaya devam ediyor ki bu çok anlaşılır bir durum. Peki hükümetler kurallar koymaya başlarsa kripto ana akım haline gelir mi?
Gördüğümüz kanıtlara dayanarak, cevap kesinlikle yankı uyandıran bir evettir. Muhtemelen kripto, Singapur gibi kapsamlı düzenlemelere sahip ülkelerde veya El Salvador ve en son Tonga gibi hükümetlerin kripto para birimlerini güçlü bir şekilde desteklediği ülkelerde zaten “ana akım” konumundadır. Kripto, yalnızca hala çerçeveler çizen ve kripto konusundaki duruşlarına karar veren ülkelerde arka planda kalmaya devam etmektedir.
Sonraki adımlar
Devlet düzenlemelerinin ve Web3’ün doğuşunun kriptoyu ana akım haline getirmesi mümkün olsa da, her ikisi de potansiyel olarak kripto ve DeFi’nin geleceğini şekillendirme ve hareketin bir sonraki adımda nereye gideceğine karar verme gücüne sahiptir.
Web3 ile vurgu merkeziyetsizlik üzerindedir; verileri merkezi güçlerden uzaklaştırarak ve yapay zeka gücünü kullanarak büyük şirketlere bağımlı kalmadan interneti herkes için tamamen erişilebilir kılmaktır. İnternetimizin mevcut yapısı, gözetleme ve sömürücü reklamcılık nedeniyle eleştiriler almaktadır. Gizlilik ve anonimliği kriptonun ana faydaları olarak övenler için Web3’ün entegrasyonu, bu değerleri günlük yaşamla daha eş anlamlı hale getirecektir. Birçok kişi, Bitcoin ilk oluşturulduğunda asıl hedefin bu olduğunu iddia etti — kullanıcıların merkezi kontrolden bağımsız olarak faaliyet göstermesine izin vermek.
Buna karşılık, daha fazla hükümet kripto için çerçeveler ve düzenlemeler oluşturmaya karar verirse, merkezileşmeye daha fazla vurgu yapılması muhtemeldir. Çeşitli ülkeler son zamanlarda, merkezi bir hükümetin kontrolü altında olacak bir kripto para birimi oluşturacak olan CBDC’ler hakkında duyurular yaptı.
Örneğin Birleşik Krallık, U.K.‘in düzenlemeler oluştururken kripto sektöründe inovasyonu teşvik etmesini sağlamak amacıyla yeni Crypto and Digital Assets Group’u kurarak planlarını bir adım daha ileri götürmüş görünüyor. Bu durum, daha fazla insanın daha hızlı işlem hızları ve daha düşük maliyetler gibi kriptonun faydalarına kolayca erişmesini sağlasa da (aynı zamanda volatiliteyi de azaltırken), kriptonun odağını egemenlikten ve merkeziyetsizlikten uzaklaştıracaktır.
Kripto alanı şu anda bir dönüm noktasında ve Web3 ile merkezi düzenleme arasındaki yarış, sektörün geleceğinin nasıl görüneceğini şekillendirecek.